Biện luận số nghiệm của phương trình dựa vào đồ thị

5/5 - (1 bình chọn)

BIỆN LUẬN SỐ NGHIỆM CỦA PHƯƠNG TRÌNH BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÀM SỐ

I)KIẾN THỨC CẦN NHỚ:

Biện luận số nghiệm của phương trình f(x)=m được quy về tìm số giao điểm của đồ thị hàm số y=f(x) và đường thẳng y=m . Có 2 cách biện luận số nghiệm của phương trình:

Cách 1: Biện luận số nghiệm của phương trình f(x)=m bằng đồ thị ( khi bài toán cho sẵn đồ thị): ta dựa vào sự tịnh tiến của đồ thị y=m theo hướng lên  hoặc  xuống trên trục tung.

Cách 2: Biện luận số nghiệm của phương trình f(x)=m bằng bảng biến thiên ( bài toán chosẵn bảng biến thiên hoặc tự xây dựng)

Chú ý: Đối với một số bảng biến thiên phức tạp, ta có thể phác họa đồ thị hàm số thông qua bảng biến thiên để biện luận đơn giản và chính xác hơn.

II) CÁC VÍ DỤ:

III)BÀI TẬP TỰ LUYỆN:

Biện luận theo m số nghiệm của phương trình lớp 10

Phương pháp biện luận số nghiệm của phương trình dựa vào đồ thị hay, nhanh nhất – Toán lớp 12

Với loạt bài Phương pháp biện luận số nghiệm của phương trình dựa vào đồ thị Toán lớp 12 sẽ giúp học sinh nắm vững công thức, biết cách làm bài tập từ đó có kế hoạch ôn tập hiệu quả để đạt kết quả cao trong các bài thi môn Toán 12.

Bài viết Phương pháp biện luận số nghiệm của phương trình dựa vào đồ thị gồm 4 phần: Định nghĩa, Công thức, Kiến thức mở rộng và Bài tập vận dụng áp dụng công thức trong bài có lời giải chi tiết giúp học sinh dễ học, dễ nhớ Phương pháp biện luận số nghiệm của phương trình dựa vào đồ thị Toán 12.

1. Lí thuyết

Cho hai hàm số y = f(x) có đồ thị (C1) và y = g(x) có đồ thị (C2). Khi đó số nghiệm của phương trình f(x) = g(x) sẽ bằng số giao điểm của (C1) và (C2)

2. Áp dụng vào biện luận số nghiệm phương trình

Cho phương trình f(x) = m. Số nghiệm của phương trình đã cho phụ thuộc vào số giao điểm của đường thẳng y = m với đồ thị hàm số y = f(x). Trong đó đường thẳng y = m tịnh tiến trên trục Oy.

3. Cách biện luận số nghiệm phương trình f(x) = m

a. Cách 1: Khi bài toán cho sẵn đồ thị hàm số f(x) = m

– Ta dựa vào sự tịnh tiến của đường thẳng y = m xem nó cắt đồ thị y = f(x) tại mấy điểm, từ đó biện luận phương trình có 1 nghiệm; 2 nghiệm; … hoặc vô nghiệm khi nào tùy thuộc vào khoảng giá trị của m.

 – Hình bên là đồ thị hàm số y = x3 + 3x2 – 2

+ Phương trình có 3 nghiệm ⇔ -2 < m < 2

b. Cách 2: Khi bài toán không cho đồ thị

– Với cách này thì ta lập bảng biến thiên của hàm số y = f(x)

Sau đó ta biện luận tương tự như cách 1

– Cách này sẽ thuận tiện với những bài toán chưa có sẵn đồ thị

4. Ví dụ

Ví dụ 1. Cho đồ thị hàm số y = -x3 + 3x + 1 như hình bên.

a. Từ đồ thị hãy chỉ ra khoảng đồng biến, nghịch biến

b. Biện luận số nghiệm của phương trình x3 – 3x + m = 0

Lời giải:

a. Dựa vào đồ thị ta thấy

– Hàm số nghịch biến trên 2 khoảng (-∞, -1) và (1,+∞)

– Hàm số đồng biến trên trên khoảng (-1,1)

b. x3 – 3x + m = 0 ⇔ -x3 + 3x + 1 = m + 1 (1)

Số nghiệm của phương trình (1) bằng số giao điểm của đồ thị hàm số y = f(x) và đường thẳng y = m + 1

– Đường thẳng y = m + 1 là đường thẳng song song với trục Ox. Tịnh tiến đường thẳng ta được:

+ phương trình (1) có 3 nghiệm ⇔ -1 < m + 1 < 3 ⇔ -2 < m < 2

Ví dụ 2. Tìm m để phương trình x3 + 3x2 + 2 – m = 0 có 3 nghiệm thực phân biệt.

Lời giải:

x3 + 3x2 + 2 – m = 0 ⇔ x3 + 3x2 + 2 = m (1)

– Số nghiệm của phương trình (1) bằng số giao điểm của y = x3 + 3x2 + 2 và y = m

Dựa vào bảng biến thiên ta thấy, (1) có 3 nghiệm phân biệt ⇔ 2 < m < 6

5. Luyện tập

Bài 1. 

Cho hàm số y = -x4 + 4x2 + 2 có đồ thị như hình bên.

Biện luận số nghiệm của phương trình x4 – 4x2 + m – 3 theo m

Bài 2. Cho hàm số y = f(x) có bảng biến thiên như hình dưới.

Biện luận số nghiệm của phương trình 2f(x) – m = 0

Bài 3. 

Cho hàm số y = f(x) liên tục trên [-2,2] và có đồ thị là hình cong bên. 

Bài 5. Tìm m để bất phương trình x3 – 3x2 + 1 – m nghiệm đúng với mọi x ∈ [-1,1].

Bài toán biện luận số nghiệm phương trình chứa tham số bằng đồ thị

Một dạng toán tương giao đồ thị hàm số quan trọng mà ta thường gặp là bài toán biến luận số nghiệm của phương trình theo tham số bằng phương pháp đồ thị. Bài toán mà ta thường gặp như sau:

Cho hàm số y=f(x) có đồ thị (C)

a) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số đã cho.

b) Biện luận theo m số nghiệm của phương trình g(x,m)=0 (*) với m là tham số.

Ở đây ta sẽ giải câu b) bằng cách dựa và đồ thị (C) đã được vẽ ở câu a). Ta làm như sau:

Bước 1. Biến đổi phương trình g(x)=0 về dạng f(x)=h(m) với f(x) là hàm số ta đã vẽ đồ thị và h(m) không chứa x.

Bước 2. Số nghiệm của phương trình (*) bằng số giao điểm của đồ thị (C) và đường thẳng d: y=h(m) (Đường thẳng  d: y=h(m) đi qua điểm (0,h(m)) và song song hoặc trùng với trục Ox).

Bước 3. Dựa vào đồ thị (C) để biện luận giá trị của m, số giao điểm và suy ra số nghiệm phương trình.

Ta xét một số ví dụ sau:

Ví dụ 1. Cho hàm số y=2x3–3x2+1 có đồ thị (C).

a. Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số đã cho.

b. Biện luận theo m số nghiệm phương trình 2x3–3x2m–1=0 (*)

Giải

a. Dành cho bạn đọc.

Đồ thị (C)

  • Với 0<m+2<1⇔–2<m<–1 thì thì d và (C) có ba điểm chung ⇒ phương trình (*) có ba nghiệm.

Ví dụ 2. Cho hàm số y=x4–4x2+3 có đồ thị (C).

a. Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C).

b. Tìm k để phương trình −x4+4x2–3–m=0 (*) có 4 nghiệm phân biệt.

Giải

a. Dành cho bạn đọc.

Đồ thị (C)

Lớp 12 ⭐️⭐️⭐️⭐️⭐

🔢 GIA SƯ TOÁN LỚP 12

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*